تبلیغات
آویهنگ. عکس آویهنگ. هورامان. اورامان. ژاورود. ژاورود غربی - مطالعه آبهای ارامان
 

بسم الله الرحمَن الرحیم

آبهای سطحی

ناحیه اورامان دارای چندین رود کوچک فصلی و دایمی مانند سیروان می باشد.از تلاقی آب چشمه های سراب هولی،دوریسان،شمشیر،پاوه رودی جاری و در محل پل دو آب به رود بزرگ سیروان می پیوندد. رود مذکور تا انتهای روستای دشه فصلی بوده و بعد از پیوستن چشمهُ هانی کوان در تمام ایام سال در بستر رود، آب بدون استفادهُ خاص جاری می شود. لازم به ذکر است علت عدم استفاده از آن را وجود درَه های ژرف و عمیق و نبود امکانات می توان ذکر کرد.

 

معرفی هر چه بیشتر رود سیروان

حوضهُ آبگیر سیروان در محدودهُ دو استان کردستان و کرمانشاه واقع، از شرق به حوضهُ قزل اوزن یا سفید رود از شمال به حوضهُ ارومیه و قره چای از جنوب به حوضهُ آبریز کرخه محدود می شود به دلیل وجود ارتفاعات متعدد در سنقر-سنندج و اورامان رژیم رودخانه های برفی و بارانی می باشد.ک.ه شاهو به عنوان سنبل کوههای غرب سهم قابل توجهی در آبدهی این رود دارد. حداکثر آب خروجی در مدت یک ثانیه به 2500 متر مکعب و حداقل آن به 8 متر مکعب در ثانیه می رسد که به آن دبی گفته می شود و سابقهُ احداث رود سیروان به سال 1313 می رسد.

این حوضهُ قریب به 13/900 کیلو متر مربع مساحت،مسیر اصلی این رود از طرف اسد آباد همدان با آبهای خاک کلیایی متحد شده و بعد از پیوستن رود های قشلاق و مریوان اسم سیروان به خود می گیرد. ضمن اینکه سطح اساس (پایه)این رود بزرگ در خاک عراق قرار گرفته در نهایت به سد دبندیخان و به رود دجله و سپس به خلیج فارس مکی ریزد. میانگین بارندگی حوضه 653 میلیمتر و مقدار تبخیر از آن 352 میلیمتر در سال می باشد. پتانسیل آبهای سطحی این حوضه اعم از جریانهای دایمی و موقت 3/793 میلیارد متر مکعب در سال بر آورد شده.

بحث و بررسی مسایل آب رابطه مستقیمی با میزان بارش، تبخیر . تعرق،ناهمواریها،شیب ها، تشکیلات زمین شناسی و وسعت حوضه آبریز و سطح ایستایی دارد. بافت اعظم سنگهای منطقه کارستی و آهک است. سنگ آهک غیر قابل حل و بی کربنات کلسیم قابل تجزیه است ودر برخورد با اسد اندریک کربنیک که در آب باران است آهک تجزیه و بی کربنات کلسیم تبدیل می شود. حال می توان گفت که حجم آبهای زیر زمینی قابل توجه است ولی نباید فراموش کرد که شیب منطقه بسیار زیاد است و در نتیجه اکثر آبها با حجم وسیع در پایین دست رودها و دامنه ها تخلیه می شود. مثال بارز از خروجی آبهای منطتقه می توان به چشمهُ هانی کوان در روستای دشه و چشمهُ با در روستای هجیج اشاره نمود در نگاه کلی به پستی و بلندیهای منطقه باید گفت هر جا در روی دامنه ها شیار یا درَای دیده میشود نشانه این است که زمین غیر قابل نفوذ بوده و در بقیه نقاط آب به راحتی نفوذ کرده و باعث فرسایش زمین شده است.

ذکر این نکته لازم است که بصورت بالقوه ناحیهُ اورامان به دلیل ویژگی های خاص آب و هوایی از مناطق پر آب به حساب می آید ولی به دلیل واگرایی حوضهُ آبریز و هدایت آبها به کشور عراق، اکثر آهای جاری به کشورهای همسایه عراق سرازیر می شوند.برای مثال چشمهُ بزرگ بل و چشمهُ هانی کوان با آبدهی قابل توجه بون هیچ گونه استفاده ای از دسترس خارج می شند.خوشبختانه به دلیل فقدان گنبد های نمکی، آبهای شور در منطقه یافت نمی شود و تمامی آبهای موجود اعم از سطحی و زیر زمینی همگی شیرین می باشند. چنانکه رود بزرگ سیروان سالیانه 2/7 میلیار متر مکعب آب خروجی داشته و می توان با صرف سرمایه گذاری و برنامه ریزی درست از هدر رفتن آن جلو گیری کرد.

عکس از رود بزرگ سیروان

 

از مهمترین شعبه های سیروان عبارت اند از:

 

1-گاوه رود:

گاه رود از شرق به غرب جریان می یابد. گاوه رود قبل از اتصال با رود قشلاق بطول 110 کیلو متر در جهت غرب جریان یافته و در این بخش پنج شاخهُ فرعی از سمت شمال و دو شاخهُ فرعی از سمت جنوب به گاوه رود می پیوندد که عبارت اند از چم آسیاب - چم گرد کانه - چم زاغان - چم امیر آباد و آب شیلان.این رود آبهای محدودهُ جنوبی اسد آباد همدان و سنقر را زهکشی نموده و در مسیر جاده سنندج این رود مشاهده می شود. شسد گاو شان بر روی این رود در حال احداث است.

 

2-رود قشلاق:

از ارتفاعات شمال سنندج سر چشمه و در امتداد شمال به جنوب و جنوب غربی جریان یافته و به گاوه رود متصل می شود. شاخه های فرعی این رود که از سمت مغرب به آن می پیوندد عبارت اند از: چم گدار - چم خرگه - چم قالوازه - چم دویسه - چم صوفیان - و از سمت شمال و ساحل چپ رود قشلاق دو شاخهُ فرعی بنام های شور و صلوات آباد به آن متصل می شوند. سد مخزنی قشلاق روی این رودخانه در 10 کیلو متری شمال غربی سنندج ساخته سده است.

عکس از رود زیبای قشلاق

 

3-آبهای منطقهُ مریوان

این منطقه از تشکیلات بهم ریخته زمین شناسی بوده و بجز درَه - دامنه و قلَه چیز دیگری مشاهده نمی شود. این رود از دو شعبهُ مهم تشکیل یافتهکه چشم شویشه - نگل - رزاب و آویهنگ به هم متصل وبا شعبه های سرشیو مریوان رود گاران و زریوار در محلی به اسم قلاجی دور و به هم متصل و سپس در دو آب اسپریز با سیروان اصلی متصل و به سمت غرب جریان می یابد. رود لیله در منتهی الیه روستای دروله به سیروان می پیوندد و در مورد جه تسمیه آن باید گفت در دهانه خروجی از کشور این رود بستر سنگی را به بستر روسی تغییر داده وبه آب گل آلود تبدیل می گردد. سیروان در حوالی مرز قصر شیرین نام دیاله به خود می گیرد. درضمن شعبات دیگری در خاک عراق به آن می پیوندد از جمله هواسان ولم.

عکس از آبهای مریان  (دریاچه زریبار)

 

بر گرفته از کتاب: جغرافیای اورامان