طرز لباس پوشیدن مردان و زنان آویهنگ در گذشته:

طرز لباس پوشیدن زنان و مردان قدیم آبادی آویهنگ.طرز لباس پوشیدن زنان و مردان قدیم آبادی آویهنگ

همچنانکه قبلاً توضیح داده شد: در زمان قدیم حتی در گذشتهٔ نه چندان دور، مردم آویهنگ با ابتکار و با دست توانای افراد هنرمند لباس خویش را تهیه می کردند، به این شکل که بیراهن شلوار را از نخ بافته شده از پنبه به نام (هه لاوه) و فرنجی و (چو خه و رانک) را از پشم گوسفند و (به سه ک) را نیز از کرک مخصوص بعضی از حیوانات درست می کردند و می پوشیدند، همچنین کلاه و دستکش و جوراب و شال دور کمر را با دست خود می بافتند و مورد استفاده قرار می دادند، اینک به آداب پوشیدن لباس محلی و سنتی در گذشته، می بردازیم:

طرز لباس پوشیدن زنان و مردان قدیم آبادی آویهنگ.طرز لباس پوشیدن زنان و مردان قدیم آبادی آویهنگ.طرز لباس پوشیدن

طرز لباس پوشیدن زنان و مردان قدیم آبادی آویهنگ.طرز لباس پوشیدن زنان و مردان قدیم آبادی آویهنگ.طرز لباس پوشیدن

الف:طرز لباس پوشیدن مردان آویهنگ در گذشته:

باید دانست طرز لباس پوشیدن مردان در گذشته به این شکل بود که: به هنگام کار و کارگری و انجام فعالیت های کشاورزی و دامداری از لباس کهنه و نا منظم، یا لباس کار استفاده میکردند، اما در روزهای تعطیلی و بی کار، به ویژه در ایام جمعه و اعیاد دینی و ملی، همچنین در فصل زمستان، لباس تازه و مرتب با رنگ ونظم خاصی می پوشیدند، به این شکل که نخست شلوار و پیراهن سفید را همراه با دستار، یا (سورانی) می پوشیدند، سپس بر روی آن ( چوخه و رانک) با رنگ های مختلفی می پوشیدند و شالی را به دور کمر خود می بستند، و غالباً این شال را در جلو و روی ناف، سه گره می زدند، این سه گره بیان گر سه بیان زرتشت:‌ ( پندار نیک، گفتار نیک، کردار نیک ) بود، سپس دستمالی در طرف راست کمر خود قرار می دادند، به گونه ای که یک سر آن را به زیر شال خود فرو می بردند و سر دیگر آن را روی شال آویزان می کردند، همچنین خنجری را در غلاف ویژه بود در جلوی کمر در زیر آن سه گرهٔ شال فرو می بردند به طوری که دستهٔ آن بیرون شال قرار داشت و تسبیح خود را به در دستهٔ آن می بیچیدند.

همچنین پیوسته کلاه پشمی به نام (تاقیله) که بافتهٔ دست زنان بومی بود،‌ بر سر خود می گذاشتند و به دور آن نیز ( رشتی ) می بستند. بدین وسیله قیافه ای بسیار جالب، فرز و آماده و قبراق پیدا می کردند، و در زمستان از ( کلاش ) و در زمستان از کفش و جوراب ساخته و بافتهٔ محلی استفاده می کردند. روی چوخه ( فه ره نجی ) یا ( به سه ک ) را ری دوش خود آزاد می گذاشتند:( دست خود را در شکاف یا (قول ) آن فرو نمی بردند. البته نا گفته نماند که این طرز لباس پوشیدن غالباً مر بوط به نو جوانان و جوانان و افراد میان سال بود، اما بعضی از مردان بالای پنجاه یا شصت سال معمولاً قبای درازی که چاکهای آن تا روی زانوی ایشان می رسید می پوشیدند و روی آن شال پشمی بدون گره زدن می بستند و افراد به اصطلاح ( دودی ) نیز کیسه و قلیان خود را در طرف راست کمر خود زیر آن فرو می بردند و به گونه ای که قسمتی از آن در بیرون کمر آویزان می شد و برای روشن کردن و دود کشیدن به جای کبریت از ( پیفک ) و ( سنگ وچخماخ ) استفاده می کردند.

لازم به توضیح است تهیه پیفک و استفاده از آن و همچنین سنگ وچخماخ به این صورت بود که: پیفک یا پیفه، ماده ای صورتی رنگی است که از تنهٔ درخت گردو و در اندازه های مختلف بیرون می آید، در زمان گذشته آن را از تنهٔ درخت گردو جدا می کردند سپس با چکش اندکی آن را می کوبیدند تا کمی نرم و شل می شد سپس افراد به ویژه افراد دودی که از تنباکو و قلیان استفاده می کردند، برای آتش زدن تنباکوی داخل قلیان خود اندکی از آن پیفک یا پیفه را جدا می کردند و روی سنگ چخماخ می گذاشتند و با یک دست آن را می گرفتند سپس تکه آهن به نام ( چخماخ ) را با دست دیگر به آن می زدند و پیفک آتش می گرفت و آن را روی تنباکوی قلیان می گذاشتند سپس شروع به کشیدن آن می کردند.

 ژاورود.ژاورود.ژاورودژاورود.ژاورودژاورود.ژاورود.ژاورود.ژاورود.ژاورو.ژاورو.ژاورو.ژاورو.ژاورو.ژاورو.ژاورو.ژاورو.ژاورو.ژاورو.ژاورو.ژاورو.ژاورو.ژاورو.ژاورو.ژاورو.ژاورو.ژاورو.ژاورو.ژاورو.ژاورو.ژاورو

ب:طرز لباس پوشیدن زنان در گذشته:

همچنان که قبلاً گفته شد: در زمان گذشته زنان پارچهٔ سفید به نام ((هه لاه)) را که افراد جولا : (نساج) آن را از نخ پنبه ای با دست توانای خود بافته بودند، خود زنان با نخ و سوزن، به شکل پیراهن دراز سنتی می دوختند سپس غالباً با رنگ کبود رنگ آمیزی می کردند و می پوشیدند، گاهی هم روی پیراهن، ((سوخمه)) و روی سو خمه نیز قبای دراز سنتی و روی قبا هم ((سه لته)) می پوشیدند به طوری که جلوی سوخمه را با سکه های دو ریالی و پنج ریالی که به طرز ماهرانه ای توسط افراد زرگر محلّی،سوراخ ویا دستهٔ کوچک نقره ای به آنها وصل شده بود،‌ به صورت ردیف و زنجیر وار می پوشاندند بر سطح جلوی آنها می دوختند،همچنین بر روی بازوی سه لتهٔ خود بازو بندی از جنس نقره و با رشته های سه تایی یا پنج تایی نصب می کردند،به هنگام راه رفتن سکه های نصب شده بر روی سو خمه و بازو بند روی سه لته به لرزش در می آمدند و صدای نرم و هماهنگی به صورت جرنگ جرنگ از آنها بر می خاست و گوش شنونده را می نواخت.

این نکته نباید فراموش شود که در زمان گذشته زنان آبادی آویهنگ پارچهٔ سفید نخی مربع شکل به نام ((چاره که)) بر دوش خود می بستند به طوری که یک سر آن را از زیر چانه و روی سینهٔ خود گره می زدند و با بقیه آن روی دوش و پشت خود را می پوشاندند و به هنگام خارج شدن از خانه و رفتن به سر باغ یا جای دیگر کودکان شیر خوار خود را به وسیلهٔ آن به دوش خود می گرفتند، همچنین برای جمع آوری اشیاء حمل و نقل آنها و به دوش گرفتن وساییل مورد نیاز روزانهٔ خود از آن استفاده می کردند. علاوه بر زنان، مردان نیز در حین مسافرت و رفتن به کوه و سر باغ از این پارچهٔ چهار گوش نخی استفاده می کردند، به این شکل اگر تنها برای حمل نان مورد استفاده قرار می دادند حتماً آن را به دور کمر خود می بستند و دو سر آن را از بالای ناف گره می زدند، امّا اگر برای برداشتن چیزهای دیگر و بیشتری به کار می بردند، معمولاً بر روی شاخهٔ خود حمل میکردند.


منبع از کتاب:آیهنگ و آداب ورسوم مردم ژاورود اورامان

 

نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 29 دی 1389    | توسط: شهاب حیدرزاده    | طبقه بندی: طرز لباس پوشیدن مردم آویهنگ،     |