طریقت نقشبندیه و ترویج آن در کردستان:

مروج و عامل انتشار طریقت نقشبندیه در کردستان،مولانا خالد شهر زوری می باشد که آن رش در کردستان

عراق،ایران،ترکیه و سوریه گسترش داد.مولانا خالد پسر حسن از تیره های عشیره جاف به نام میکاییلی در

کردستانعراق است،وی در سال 1193 ه.ق و به قل امین زکی در خلاصۀ الکرد و کردستان جلد 1 ص369

در سال 1197،در قره داغ متولد شده است.

بنابراین طریقت نقشبندیه در مناطق کردنشین به ویژه در کردستان عراق و ایران در سال 1226ه.ق پا گرفت

و بتدریج انتشار یافت به این شکل:مولانا خالد پس از به پایان رساندنعلم قدیمه،مدّت چند سالی در سلیمانیه

در مسجد عبدالرحمن پاشا که به مسجد بابا علی مشهور است-به تدریس و تعلیم علوم قدیمیه به طلاب دینی

اشتغال ورزید،سپس برای کسب طریقت نقشبندیه همراه فردی مشهور به(درویش محمد) راهی هندوستان شد

و در سال 1222 ه.ق وارد هند شدند،مولانا خالد در شهرجهان آباد به خدمت شاه عبدالله دهلوی رسید و در

محضر او شروع به کسب سیر و سلوک طریقت نقشبندیه کرد،سپس اجازه ی ارشاد این طریقت را از او

دریافت نمود و در سال 1226 ه.ق به سلیمانیه بر گشت و بعد از مدتی راهی بغداد شد و در تکیه عبدالقادر

گیلانی اقمت گزید،در آن موقع نیزشیخ عثمان سراج الدین در بغداد و در مسجدشیخ عبدالقادر گیلانی مشغول

تحصیل غلوم قدیمه بود و-به اصطلاح طلاب دینی-کتاب سیوطی و فناوری می خواند،در این اثنا نزد مولانا

خالد رفت و تحت تاُثیر او قرار گرفت و شرع به آموختن آداب سیر وسلوک طریقت نقشبندیه کرد و در سن

31سالگی در سلک مریدان او در آمد.سپس مولانا خالد از بغداد به سلیمانیه برگشت و در مسجد عبدالرحّمن

پاشا:(مسجد شیخ بابا علی کنونی)در ضمن تدریس به طلاب دینی،به تبلیغ طریقت نقشبندیه و ارشاد مسلمین

پرداخت،شیخ عثمان سراج الدَین نیز همراه او به سلیمانیه برگشت و در خدمت او به تحصیل علم و کسب

سیر و سلوک طریقت نقشبندیه مشغول شد،سر انجام در اواخر سال 1228،از مولانا خالد اجازهُ خلافت را

دریافت نمود در آن موقع 33 سال داشت.

بالاخره مولانا خالد در سال 1242،ه.ق در شهر دمشق فوت کرد و در محلهُ صالحیه یا(حی الا کراد)مدفون

می باشد.به دنبال او شیخ عثمان سراج الدَین در قصبهُ تویلی از تابع حلبجه به ارشاد مسلمین مشغول شد،

به طری که گاهی هم در ایزان و زمانی نیز در بیاره و اطراف آن به تبلیغ طریقت نقشبندیه و ارشاد مسلمین

مشغول شد،سر انجام در سال1283،ه.ق.برابر با 1245،ش.در سن 88 سالگی فوت کرد در قصبهُ تویلی

مدفون گردید.

پس از فوت شیخ عثمان ،د نفر از فرزندانش:شیخ محمد بهاءالَدین و شیخ عمر ضاءالَدین به ارشاد پرداختند

پسر ارشدش شیخ محمد پس از 15 سال ارشاد در سال1298ق.برابر با 1259 ش.در روستای گلوپ فوت کرد

او ،پسر ارشدش شیخ علی حسام الَدین جانشین او شد و به ارشاد پرداخت،و در سال 1358ق. برابر با1318ش.

در سن 80 سالگی فوت کرد و در رستای باغه کون دفن گردید.پس از فوت او پسر ارشدش شیخ بهاءالَدین

دم،جانشین ا شد و سر انجام او نیز در سال 1349 شمسی،در سن83 سالگی در ایران ودر شهر سنندج فوت

کرد،سپس جنازه اش را قصبهُ تویلی انتقال دادند در آنجا دفن کردند.

پس از فوت شیخ بهاءالَدین،پسر شایسته اش شیخ احمد جانشین او شد و او نیز در سال 1368 ش. در سن68

سالگی،در ایران فد کرد و در تپهُشیخ محمد باقر سنندج دفن شد،پس از فوت او پسر شایسته اش شیخ علی

جانشین او شد اکنون نیز در حلبجه در خانقای پدرش مشغول ارشاد می باشد.

ام شیخ عمر ضیاءالَدین-همچنان که گفتخ شد-که همراه برادر بزرگتر خود شیخ محمد ضیاءالَدین که پس

از فوتپدرشان شیخ عثمان مشغول ارشاد بود،در سال 1318ق.مطابق1279ش.در سن 63 سالگی فوت

کرد و در بیاره دفن گردید،پس از فت او پسر بزرگش شیخ علاءالَدین جانشین ا گردید،و او نیز در سال

1372ه،ق.برابر 1333ش.فوت کردو در بیاره دفن شد ،به دنبال او پسر ارشدش شیخ عثمان ثانی جانشین

او شد به ارشاد پرداخت تا اینکه سر انجام در سال1375.ش.در سن تقریباً 101 سالگی،در ترکیه فوت

کردو در آنجا مدفن می باشد و جانشن خود را انتخاب نکرد.

ب-:ترویج طریقت نقشبندیه در آبادی آیهنگ

همچنان که گفته شد:شیخ عثمان سراج الَدین در سال 1228.ه.ق.اجازهُ خلافت را از مولانا خالد نمود شرع

به تبلیغ طریقت نقشبندیه کرد،پس از اینکه مولانا خالد در سال1242.ه.ق.فت کرد،شیخ عثمان در اطراف و اکناف

کردیستان،گاهی در ایران و زمانی در بیاره و اطراف آنبه ارشاد مسلمانان پرداخت به تدریج خلفای زیادی در مناطق

کردیستان تعیین نمود تا به تبلیغ طریقت نقشبندیه بپردازند،در آبادی آویهنگ نیز دو نفر از علمای وارسته به زیر علم

و تقوا،در محضر او اجازهُ خلافت رادریافت نمودند،این دو عالم عارف عبارت بودند از ملا حیدر مشهور به شیخ حیدر

پسر ملا عیسی،و ملا عبدالکریم پسر ملا احمد،سپس ملا شیخ حیدر در جار خانهُ خودبا هم کاری سایر مردم خانفاهی

یک مسجد ساخت سالها در آن بهبه تعلیم و طلاب و تبلیق طریقهُ نقشبندیه اشتغال ورزید،امم بعد فوت آن عارف بزرگوار

خانقاه به تدریج مخروب و به صورت ویرانه ای در آمد،تا اینکه در سال1336.ش.مردم آویهنگ با سرپرستی ماموستا

ملا حیدر فهیم فرزند ملا نظامالَدین در محل خانقاه،مسجدی به صورت سنتی و با گل خشت و تیر چوبی به نام

(مسجد خانقاه) ساختند، سر انجام در سال1374.ش.احالی محترم و نیکو کار آویهنگ مسجد را به شکل اساسی و به

آجر و تیر آهن،آن را تعمیر در 2 طبقه تجدید بنا نمودند و اکنون با همان نام (مسجد خانقاه) مشهور می باشد و ساکنان

اطراف آن برای ادای نمازهای مفروضه و غیره در اوقات پنج گانه در آن حاضر می شوند

و به عبادت می پردازند.

منبع:- از کتاب آویهنگ و آداب و رسوم مردم ژاورود و اورامان

تألیف:محمد صالح سعیدی

نوشته شده در تاریخ جمعه 3 دی 1389    | توسط: شهاب حیدرزاده    | طبقه بندی: طریقت نقش بندی و ترویج آن در آویهنگ،     |